login: hasło:

Geneza powstania marki sięga czasów antycznych. Jej narodziny są związane z powstaniem społecznego podziału pracy i rozszerzeniem terytorialnych rynków zbytu, co w konsekwencji prowadziło do rozerwania więzi między wytwórcą a nabywcą i do anonimowości produktów. Ograniczenie bezpośrednich kontaktów między wytwórcą a konsumentem wiązało się z koniecznością oznaczenia produktu w celu potwierdzenia pochodzenia produktu i gwarancji jakości wyrobu. 

W starożytnej Grecji, Syrii, Rzymie, Babilonii czy Chinach znaki określające pochodzenie wyrobu umieszczane były na wyrobach ceramicznych, złotej i srebrnej biżuterii, cegłach i preparatach leczniczych. Najstarsze oznakowane wyroby pochodzą z Transylwanii, a ich wiek szacuje się na około 7000 lat. Już w czasach starożytnych możemy zauważyć różnice w oznakowaniu towarów: w starożytnej Grecji powszechną praktyką było umieszczanie nazwisk artystów lub rzemieślników na wyrobach, natomiast w starożytnych Chinach i Rzymie umieszczano znaki warsztatowe wskazujące na pochodzenie produktu i gwarantujące określoną jakość produktów. Znak warsztatowy możemy zatem uznać za początki powstania funkcji gwarancyjnej znaku towarowego.

Prawdopodobnie już w starożytnym Rzymie marka była chroniona przez system prawa karnego i cywilnego, ale nie był to jeszcze zbyt wykształcony system. Pierwsze przykłady naśladowania marek pochodzą właśnie z czasów antycznych np. „rzymskie” wyroby garncarskie oznakowane markami rzymskich rzemieślników, wytwarzane na terenie dzisiejszych krajów Beneluksu, w I wieku p.n.e., a potem sprzedawane w Brytanii.
W czasach starożytnych znakowano nie tylko towary, ale również przedmioty osobiste, domy, budowle itp. Marki pełniły zatem równocześnie szereg innych funkcji aniżeli handlowe, miały wskazywać ilość i jakość wykonanej pracy przez niewolników, informować o pochodzeniu towaru, czy też chronić właściciela.

Znacznie większy wpływ na rozwój znaku towarowego-marki wywarło Średniowiecze. Wraz z powstaniem cechów i gildii wprowadzono reglamentacje produkcji i handlu wyrobami. Zapis znaku towarowego w księgach cechowych był, w zależności od kraju i cechy, dowolny bądź obowiązkowy. Dzięki przepisom cechowym, które zakazywały stosowania „obcej cechy”, kontrolowały jakość produktów i nakładały obowiązek cechowania niektórych produktów, cechy przyczyniły się do wykształcenia współczesnego znaku towarowego.
W okresie Średniowiecza marki miały początkowo charakter znaków autorskich. Wraz z rozwojem warsztatów, zatrudnieniem coraz większej liczby osób, mistrz nie był w stanie kontrolować całego procesu produkcyjnego, dlatego też obok znaku o charakterze autorskim pojawił się znak warsztatowy, wskazujący na miejsce pochodzenia wyrobu. Powstanie znaku warsztatowego przyczyniło się do wykształcenia gwarancyjnej funkcji marki – znak towarowy wskazywał na pochodzenie i jednocześnie gwarantował jakość wyrobu.

W związku z wprowadzeniem cechów, gildii i narzuconej przez nie reglamentacji produkcji i handlu znak towarowy nie był używany w celach handlowych, ale prestiżowych. Dopiero po zniesieniu ograniczeń cechowych i w wyniku rozwoju handlu światowego w XV wieku, powstanie manufaktur zapoczątkowało dalszy rozwój marek. Do XIX wieku marki funkcjonowały dzięki licznym aktom prawnym mającym na celu ochronę marki. W tym okresie powstały regiony wyspecjalizowane w produkcji określonych wyrobów i gwarantujące wysoką jakość produktów np. szkło weneckie, szampan czy woda kolońska i zostały stworzone przepisy, które chroniły nazwę ich pochodzenia.
W XVIII wieku możemy zaobserwować tendencję odejścia od marek przedstawiających nazwy producentów na rzecz symboli zwierząt, miejsc pochodzenia, czy też nazwisk znanych osób. Był to celowy zabieg marketingowy, który miał za zadanie ułatwić zapamiętywanie znaku i kojarzenie go z danym produktem.

Korzenie współczesnego systemu ochrony marek sięgają wielkich przemian gospodarczych zapoczątkowanych w XIX wieku. Liberalizacja produkcji przemysłowej i handlu przyczyniła się do szybkiego rozwoju znaku towarowego, który stał się znakiem rozpoznawczym dla danego przedsiębiorstwa. W tym okresie odnotowano pierwsze przypadki posługiwania się znakami towarowymi innych przedsiębiorstw, pierwsze spory o znaki towarowe i pierwsze ustawy regulujące ochronę znaków towarowych. Pierwsze prawo o znakach towarowych powstało we Francji w 1803 roku. W drugiej połowie XIX wieku podobne prawo zostało ustawione w Austrii, Anglii, Szwajcarii, Rzeszy Niemieckiej i w Stanach Zjednoczonych.

Tekst na podstawie książki Marzeny Witek-Hajduk, Zarządzanie marką, Centrum Doradztwa i Informacji, Difin, Warszawa 2001



tytuł artykułu:
Adres email znajomego:
Twój adres email:
Twój komentarz: